{"id":6906,"date":"2024-07-05T15:23:21","date_gmt":"2024-07-05T15:23:21","guid":{"rendered":"https:\/\/zen2fit.com\/?p=6906"},"modified":"2024-09-13T17:51:41","modified_gmt":"2024-09-13T17:51:41","slug":"importance-of-protein","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zen2fit.com\/bs\/importance-of-protein\/","title":{"rendered":"Va\u017enost proteina u nutricionizmu, za ljudsko zdravlje"},"content":{"rendered":"
\n
\"lejla<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\n

Napisao\/la<\/p>\n\n\n\n

Prof. dr. Lejla \u0160ebih<\/a><\/h3><\/div>

Ugledni lider u sportskom i fitnes obrazovanju<\/p><\/div><\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Proteini spadaju u osnovne nutrijente bez kojih je te\u0161ko zamisliti o\u010duvanje i unapre\u0111enje zdravlja. Od izgradnje mi\u0161i\u0107a i obnove tkiva, do podr\u0161ke u proizvodnji energije \u2013 proteini su zaista nezaobilazan dio svakodnevne ishrane. U ovom \u010dlanku zavirujemo u fascinantan svijet proteina i otkrivamo za\u0161to su oni toliko va\u017eni za na\u0161e cjelokupno blagostanje.<\/p>\n\n\n\n

Za\u0161to su proteini klju\u010dni za zdravlje?<\/h2>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Proteini su doslovno gradivni elementi \u017eivota, uklju\u010deni u bezbroj biolo\u0161kih procesa u na\u0161em tijelu. Njihova primarna funkcija jeste podr\u0161ka rastu i regeneraciji. Kada konzumiramo namirnice bogate proteinima, tijelo ih razgra\u0111uje na pojedina\u010dne aminokiseline, koje potom koristi za izgradnju i popravku tkiva \u2013 mi\u0161i\u0107a, ko\u017ee, organa.<\/p>\n\n\n\n

\"Odrezak\"<\/figure>\n\n\n\n

No, uloga proteina tu ne staje. Oni su odgovorni i za proizvodnju enzima, hormona i antitijela. Enzimi pokre\u0107u hemijske reakcije, hormoni reguli\u0161u brojne procese, a antitijela ja\u010daju imuni sistem. Slobodno mo\u017eemo re\u0107i da proteini omogu\u0107avaju da na\u0161e tijelo funkcioni\u0161e besprijekorno. <\/p>\n\n\n\n

Osnovne funkcije proteina u organizmu<\/h3>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pogledajmo pobli\u017ee neke od klju\u010dnih zadu\u017eenja proteina:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Odr\u017eavanje tkiva:<\/strong> Poma\u017eu u o\u010duvanju i obnovi tkiva, osiguravaju\u0107i snagu i otpornost organizma.<\/li>\n\n\n\n
  2. Transport i skladi\u0161tenje:<\/strong> Pojedini proteini djeluju kao nosa\u010di, prenose\u0107i va\u017ene molekule i hranjive tvari kroz tijelo. Drugi slu\u017ee kao rezervoari za klju\u010dne supstance.<\/li>\n\n\n\n
  3. \u0106elijska signalizacija:<\/strong> Uklju\u010deni su u signalling puteve unutar \u0107elija, omogu\u0107avaju\u0107i im da efikasno komuniciraju i uskla\u0111uju svoje djelovanje.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Kako proteini podr\u017eavaju rast i obnovu?<\/h3>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Proteini imaju presudnu ulogu u procesu rasta, posebno tokom djetinjstva i adolescencije. Kako se organizam razvija, proteini obezbje\u0111uju neophodne gradivne elemente za pove\u0107anje mi\u0161i\u0107ne i ko\u0161tane mase, kao i za razvoj organa. Nije onda \u010dudo \u0161to roditelji \u010desto insistiraju na namirnicama bogatim proteinima za djecu u razvoju!<\/p>\n\n\n\n

    Osim toga, proteini kontinuirano poma\u017eu u obnovi tkiva tokom cijelog \u017eivota. Bilo da se radi o oporavku od povrede, zarastanju rana ili popravci o\u0161te\u0107enih \u0107elija \u2013 proteini su uvijek tu, spremni da pokrenu proces ozdravljenja.<\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Vrste proteina i najbolji izvori<\/h3>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Proteini dolaze u razli\u010ditim oblicima, a svaki od njih ima svoje specifi\u010dnosti. U osnovi, dijelimo ih na \u017eivotinjske i biljne.<\/p>\n\n\n\n

      \n
    1. \u017divotinjski proteini:<\/strong> \u017divotinjski proteini nalaze se u mesu, peradi, ribi, jajima i mlije\u010dnim proizvodima. Smatraju se potpunim proteinima jer sadr\u017ee svih devet esencijalnih aminokiselina koje na\u0161 organizam ne mo\u017ee sam proizvesti.<\/li>\n\n\n\n
    2. Biljni proteini:<\/strong> Biljni proteini uklju\u010duju mahunarke (grah, le\u0107a, slanutak), soju i tofu, tempeh, kvinoju, ora\u0161aste plodove i sjemenke. Iako pojedina\u010dne biljne namirnice mo\u017eda ne sadr\u017ee sve esencijalne aminokiseline, njihovom kombinacijom lako se dolazi do kompletnog profila.<\/li>\n\n\n\n
    3. <\/strong> <\/li>\n\n\n\n
    4. <\/strong> <\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Vrste proteina i najbolji izvori<\/h2>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      \"Top<\/figure><\/div>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      \u017divotinjski izvori proteina<\/h3>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      \u017divotinjski proteini nalaze se u mesu, peradi, ribi, jajima i mlije\u010dnim proizvodima. Smatraju se potpunim proteinima jer sadr\u017ee svih devet esencijalnih aminokiselina. Uklju\u010divanjem razli\u010ditih \u017eivotinjskih proteina u prehranu osiguravamo \u0161irok spektar esencijalnih nutrijenata.<\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Na primjer, nemasno meso poput piletine i \u0107uretine, osim kvalitetnih proteina, pru\u017ea i va\u017ene vitamine i minerale. Riba je, uz proteine, odli\u010dan izvor omega-3 masnih kiselina koje \u010duvaju zdravlje srca i mozga. Jaja se \u010desto nazivaju savr\u0161enom namirnicom upravo zbog lako probavljivih proteina i bogatog nutritivnog profila.<\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Biljni izvori proteina<\/h3>\n\n\n\n

      Za one koji preferiraju vegetarijansku ili vegansku prehranu, ili jednostavno \u017eele vi\u0161e biljnih namirnica u jelovniku, dostupan je \u010ditav niz odli\u010dnih izvora. Biljni proteini uklju\u010duju mahunarke (grah, le\u0107a, slanutak), soju i tofu, tempeh, kvinoju, ora\u0161aste plodove i sjemenke.<\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Iako pojedina\u010dne biljne namirnice mo\u017eda ne sadr\u017ee sve esencijalne aminokiseline, njihovom kombinacijom lako se dolazi do kompletnog profila. Primjerice, spajanjem mahunarki s cjelovitim \u017eitaricama (poput ri\u017ee i graha) dobivamo proteinsku kombinaciju koja kvalitetom mo\u017ee parirati \u017eivotinjskim izvorima.<\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      \"Top<\/figure><\/div>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Dodatna prednost biljnih proteina jesu vlakna, vitamini, minerali i antioksidansi koji dolaze uz njih. Ovi nutrijenti ne samo da podr\u017eavaju op\u0107e zdravlje, ve\u0107 mogu smanjiti i rizik od hroni\u010dnih bolesti poput sr\u010danih oboljenja i nekih vrsta raka.<\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Bilo da se odlu\u010dite za \u017eivotinjske, biljne proteine ili mje\u0161avinu oba, klju\u010d je u raznolikosti i balansu. Tako \u0107ete najlak\u0161e zadovoljiti potrebe organizma i iskoristiti sve prednosti koje proteini pru\u017eaju.<\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Proteini, energija i upravljanje tjelesnom te\u017einom<\/h2>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Osim \u0161to su gradivni blokovi, proteini imaju va\u017enu ulogu i u proizvodnji energije te regulaciji apetita.<\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      \"Group<\/figure><\/div>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Kako proteini utje\u010du na metabolizam?<\/h3>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Kada unesemo proteine, tijelo ih razgra\u0111uje na aminokiseline. Dio tih aminokiselina mo\u017ee se pretvoriti u glukozu putem procesa koji se zove glukoneogeneza. Glukoza je vitalni izvor energije, posebno za mozak i centralni nervni sistem.<\/p>\n\n\n\n

      Osim toga, proteini podr\u017eavaju sintezu ATP-a, osnovnog energetskog nosioca u stanicama. ATP daje energiju za razli\u010dite fiziolo\u0161ke procese \u2013 od mi\u0161i\u0107nih kontrakcija do \u0107elijskog metabolizma.<\/p>\n\n\n\n

      Kada osjetite pad energije, adekvatan unos proteina mo\u017ee vam pomo\u0107i da se lak\u0161e nositate s naporima tokom dana.<\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Uloga proteina u osje\u0107aju sitosti i mr\u0161avljenju<\/h3>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Proteini se \u010desto smatraju tajnim oru\u017ejem u kontroli apetita i odr\u017eavanju zdrave tjelesne te\u017eine. Za razliku od ugljikohidrata i masti, proteinima je potrebno vi\u0161e vremena za probavu, \u0161to produ\u017eava osje\u0107aj sitosti.<\/p>\n\n\n\n

      Taj produ\u017eeni osje\u0107aj puno\u0107e mo\u017ee smanjiti potrebu za grickanjem izme\u0111u obroka i sprije\u010diti prejedanje, \u0161to je posebno va\u017eno kod mr\u0161avljenja. Dodatno, proteini imaju vi\u0161i termi\u010dki efekat od drugih makronutrijenata \u2013 \u0161to zna\u010di da tijelo tro\u0161i vi\u0161e energije na njihovu probavu i apsorpciju.<\/p>\n\n\n\n

      Podr\u017eavaju\u0107i potro\u0161nju energije tokom varenja, proteini mogu blago ubrzati metabolizam i tako doprinijeti naporima za postizanje i odr\u017eavanje zdrave te\u017eine.<\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      \u0160ta se de\u0161ava kada unosimo premalo proteina?<\/h2>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Iako je va\u017enost proteina nesumnjiva, nedovoljan unos mo\u017ee imati ozbiljne posljedice po zdravlje.<\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Prepoznavanje znakova nedostatka proteina<\/h3>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Manjak proteina mo\u017ee se manifestovati na razli\u010dite na\u010dine: gubitak mi\u0161i\u0107ne mase i slabost, umor i nedostatak energije, oslabljen imunitet i \u010de\u0161\u0107e infekcije, sporo zarastanje rana, problemi s ko\u017eom, kosom i noktima, te kod djece \u2013 usporen rast i razvoj.<\/p>\n\n\n\n

      Ukoliko primijetite neke od ovih simptoma koji ne prolaze, vrijedi provjeriti svoj plan ishrane i po potrebi se posavjetovati s ljekarom.<\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Dugoro\u010dni rizici po zdravlje<\/h3>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Produ\u017eeni i ozbiljniji nedostatak proteina mo\u017ee dovesti do zna\u010dajnijih zdravstvenih problema, uklju\u010duju\u0107i zaostajanje u rastu, naru\u0161eno zdravlje mi\u0161i\u0107a i kostiju te pove\u0107anu sklonost infekcijama. U ekstremnim slu\u010dajevima, proteinska deficijencija mo\u017ee uzrokovati te\u0161ke oblike pothranjenosti poput kwashiorkora i marazma.<\/p>\n\n\n\n

      Redovito i dovoljno unijeti proteini, u sklopu balansirane prehrane, klju\u010dni su za o\u010duvanje zdravlja i prevenciju ovakvih stanja.<\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Preporu\u010deni dnevni unos proteina<\/h2>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Potrebe za proteinima razlikuju se ovisno o dobi, spolu, stepenu fizi\u010dke aktivnosti i drugim faktorima. Evo okvirnih smjernica:<\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      <\/h3>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Djeca:<\/strong> Uzrast 1-3 godine oko 13 grama dnevno, do 9-13 godina pribli\u017eno 19 grama proteina.<\/p>\n\n\n\n

      Adolescenti i odrasli:<\/strong> Preporu\u010duje se 46-56 grama proteina dnevno, ovisno o individualnim potrebama i nivou aktivnosti. Aktivnije osobe i sportisti imaju ve\u0107e potrebe.<\/p>\n\n\n\n

      Trudnice i dojilje:<\/strong> Tokom trudno\u0107e i dojenja potrebe za proteinima su pove\u0107ane kako bi se podr\u017eao razvoj djeteta. U ovom periodu najbolje je posavjetovati se sa stru\u010dnjakom za ishranu.<\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      zaklju\u010dak<\/h3>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Proteini su nezaobilazan nutrijent koji podr\u017eava rast, obnovu, proizvodnju energije i brojne druge funkcije u organizmu. Uklju\u010divanjem razli\u010ditih izvora proteina \u2013 bilo \u017eivotinjskih, biljnih ili kombinacijom \u2013 i pra\u0107enjem preporu\u010denog unosa, mo\u017eemo iskoristiti sve blagodati ovog va\u017enog makronutrijenta. Sljede\u0107i put kada budete planirali obroke, posvetite proteinima du\u017enu pa\u017enju. Va\u0161e tijelo \u0107e vam biti zahvalno!<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Proteini spadaju u osnovne nutrijente bez kojih je te\u0161ko zamisliti o\u010duvanje i unapre\u0111enje zdravlja. Od izgradnje mi\u0161i\u0107a i obnove tkiva, do podr\u0161ke u proizvodnji energije \u2013 proteini su zaista nezaobilazan dio svakodnevne ishrane. U ovom \u010dlanku zavirujemo u fascinantan svijet proteina i otkrivamo za\u0161to su oni toliko va\u017eni za na\u0161e cjelokupno blagostanje.<\/p>","protected":false},"author":13,"featured_media":6933,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"post-preview","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","_uag_custom_page_level_css":"","_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"footnotes":""},"categories":[64],"tags":[],"class_list":["post-6906","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nutrition"],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/zen2fit.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/steak-food-769289-scaled.jpg",2560,1706,false],"thumbnail":["https:\/\/zen2fit.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/steak-food-769289-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/zen2fit.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/steak-food-769289-300x200.jpg",300,200,true],"medium_large":["https:\/\/zen2fit.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/steak-food-769289-768x512.jpg",768,512,true],"large":["https:\/\/zen2fit.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/steak-food-769289-1024x683.jpg",1024,683,true],"1536x1536":["https:\/\/zen2fit.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/steak-food-769289-1536x1024.jpg",1536,1024,true],"2048x2048":["https:\/\/zen2fit.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/steak-food-769289-2048x1365.jpg",2048,1365,true],"trp-custom-language-flag":["https:\/\/zen2fit.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/steak-food-769289-scaled.jpg",18,12,false],"depicter-thumbnail":["https:\/\/zen2fit.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/steak-food-769289-164x109.jpg",164,109,true],"custom-featured-image":["https:\/\/zen2fit.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/steak-food-769289-scaled.jpg",945,630,false],"gform-image-choice-sm":["https:\/\/zen2fit.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/steak-food-769289-scaled.jpg",300,200,false],"gform-image-choice-md":["https:\/\/zen2fit.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/steak-food-769289-scaled.jpg",400,267,false],"gform-image-choice-lg":["https:\/\/zen2fit.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/steak-food-769289-scaled.jpg",600,400,false],"crp_thumbnail":["https:\/\/zen2fit.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/steak-food-769289-128x220.jpg",128,220,true]},"uagb_author_info":{"display_name":"Leyla Shebich","author_link":"https:\/\/zen2fit.com\/bs\/author\/leylashebich\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Protein is an essential macronutrient that plays a crucial role in maintaining and promoting human health. From building and repairing tissues to supporting energy production, protein is an indispensable component of our diet. In this article, we will dive into the fascinating world of protein and explore its multifaceted importance for our well-being.","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zen2fit.com\/bs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6906","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zen2fit.com\/bs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zen2fit.com\/bs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zen2fit.com\/bs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zen2fit.com\/bs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6906"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zen2fit.com\/bs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6906\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zen2fit.com\/bs\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6933"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zen2fit.com\/bs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6906"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zen2fit.com\/bs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6906"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zen2fit.com\/bs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6906"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}